Küme baş ağrısı gerilim ve migren baş ağrısından sonra 3. sırada en sık görülen primer baş ağrılarındandır. Küme baş ağrısı başın bir tarafında, göz arkası ve şakak alanında yerleşik, şiddetli ve tekrarlayan bir baş ağrısı türüdür. 5/1 oranı ile erkeklerde ve özellikle sigara içenlerde daha sıktır. Erkek populasyonda yaklaşık % 0.5 oranında görülür ve genellikle 20-40 yaş arasında başlar.
Ağrı karakteri tek taraflı sıkıştırıcı, yanıcı, oyucu, zonklayıcı nitelikte olup hızlı bir başlangıcı vardır. Genellikle göz çevresinde başlar ve başın aynı tarafında yayılır, yüz kızarmasına neden olur, 4-8 hafta boyunca her gün ve günde 1-8 kez oluşabilir. Atak süresi 15-180 dakika arasındadır. Genellikle her gün yaklaşık aynı saatte gerçekleşir, zamanla şiddetini artırır. Ağrılı dönemde huzursuzluk ve ajitasyon, bulantı, burun tıkanıklığı veya akıntısı, ağrılı tarafta gözde sulanma bulguları, yüzde şişme, kızarma ve terleme, ışık ve gürültü duyarlılığı görülebilir. Özellikle göz bulguları olmak üzere ağrı atağı geçtikten sonra kaybolur. Baş ağrısı sıklığı ilkbahar ve sonbaharda artış gösterir.
Küme baş ağrılarının nedeni bilinmemektedir. Alkol kullanımı, basınç değişiklikleri, uyku düzen değişiklikleri, tütün kullanımı ve ilaçlar (nitratlar ve antihistaminikler gibi) ağrıyı provoke edebilir.
Tanıda hastanın ağrı öyküsü ve ağrılı dönem bulguları önemlidir. Ayırıcı tanıda en sık migren ile karıştırılabilir. Ağrı sıklığını azaltmak ve ağrıyı gidermek tedavinin hedefidir. Küçük miktarlarda alınan alkol ağrıyı tetikleyebileceğinden alkollü içeceklerden küme dönemlerinde uzak durmak ve sigarayı bırakmak öncelikle önerilmelidir. İlaç olarak ağrı tedavisinde çeşitli ağrı kesiciler kullanılabilir. Atak sırasında oksijen tedavisi (5 dakika süreli 5-7 litre /dk %100 oksijen inhalasyonu) küme baş ağrısını genellikle hafifletir. Elli sammy sosa steroids yaş altı hastalar oksijen tedavisinden en çok yarar görür.
