FİL HASTALIĞI ve AĞRI
Fil hastalığı, sivrisineklerin insanlara taşıyarak aracılık ettiği ipliksi solucanların neden olduğu, en çok tropikal bölgelerde görülen bir hastalıktır. Ayrıca lenf damarlarında tıkanma ve bozulma yapan ameliyat ve bazı tedavi yöntemleri de benzer hastalığın ortaya çıkmasına yol açabilir.
Özel bazı asalak solucanların üreme sırasında bıraktıkları larvaların, sivrisineklerle taşınması yoluyla insanlara geçer. Solucan yumurtarı “larva” denen küçük, gelişmemiş forma dönüşür. Sivrisinekler tarafından taşınan larvalar, sivrisineğin soktuğu insanlara aktarılır. Lenf damarlarına yerleşen ve gelişip erişkin solucanlar haline gelen larvalar lenf damarlarını tıkar. Sivrisineklerin insanlara aktardığı solucan larvalarının lenf damarlarını tıkayarak iltihaplanmaya yol açması ve vücudumuzdaki beyaz kan olarak bilinen lenf sıvısının lenf damarlarında dolaşamaması sonucu klinik tablo ortaya çıkar. Özellikle ayak ve bacaklarda aşırı şişme görülür. Fil hastalığı, kanser hücrelerinin lenf yollarını tıkaması, ışın tedavisi ve ameliyatlara bağlı lenf damarlarının zedelenmesi sonucu da görülebilir. Lenf sıvısının kendi damarında akamaması sonucu dolaşım sistemine ulaşamaz ve biriken lenf sıvısı deri altı doku katlarına yayılır. Vücut katmanlarında biriken sıvı, biriktiği tüm alanlarda şişmelere neden olur. Şişmeler özellikle bacaklarda ve üreme organlarında belirgin olup, bazen taşınamayacak büyüklüklüklere kadar ulaşabilir. Şişmelerin basınç oluşturduğu özellikle ayaklar ve diz altı bacak bölgesinde deri kalınlaşır, renk değiştirir ve fil derisinin görünümünü alır.
Hastalar başlangıçta ellerde ve ayaklardaki şişmeleri bileziklerinin, saatinin koluna olmaması, ayakkabısının dar gelmesi gibi yakınmalarla hissedebilir. Sonra üzerine parmakla basıldığında çukurluk oluşan şişmeler ve gerginlik ağrısı tanımlanır. Bazen öksürük ve hafif ateş de eklenebilir.
Tedavide derinin cerrahi yolla alınması, ilaç tedavisi, fizyoterapi, bacakların yükseğe kaldırılması, varis çorapları uygulanır. Ağrı tedavisinde ağrı kesici ilaçların yararlanımı kısmi etkili olacaktır. İşlemsel tedaviler çok gerekli olduğunda ve ağrının yerine göre ağrı uzmanı değerlendirmesi ile yapılmalıdır.
Fil hastalığı, Uganda, Tanzanya, Kenya, Sudan ve Etyopya gibi ülkelerde sık görülmektedir. Türkiye’de; Alanya, Elazığ ve SAMSUN’da rastlanmaktadır.
