DİYALİZ HASTALARINDA AĞRI
Ağrı, hemodiyaliz hasta grubunda yaşam kalitesini bozan en önemli yakınmadır ve hastaların çoğunda ağrı tedavisi yeterli yapılamamaktadır. Bunun nedeni olarak hem çok çeşitli ağrı şeklinin bir arada olması hem de kullanılacak ağrı kesicilerin böbrek sorunu nedeniyle yeterli dozlarda verilememesi sayılabilir. Dolayısıyla bu hastaların ağrı yeri/şekli özenle değerlendirilmeli ve ağrının yerine göre ilaç dışı tedavi yöntemleri yapılarak ağrı giderilmelidir.
Diyaliz hastalarında spesifik ağrı nedenlerini ortaya koyan çalışmaların sayısı sınırlıdır. Böbrek yetmezlikli hastalarda ağrı, hastalığın yarattığı sonuçlara bağlı olabileceği gibi, tedaviye ilişkin sonuçlardan da kaynaklanıyor olabilir.
Diyaliz işlemi sırasında daha çok tanımlanan ağrılara bakıldığında ilk sırayı kas kramplarının, ikinci sırayı ise başağrısının aldığı dikkati çekmektedir. Daha az tanımlanan ağrı alanları ise göğüs, karın, kemik ve fistüldür.
Hastaların yaklaşık yarısının ağrı problemi tariflediği ve ağrı tarifleyen hastaların yaklaşık yarısının ağrıyı orta derecede yada ciddi olarak tariflediği ileri sürülmektedir. Ağrının % 60 kas-iskelet sistemi kökenli olduğu vurgulanmaktadır. Diyaliz yapılan hastalarda, nöropatik ağrı olarak bilinen sinir harabiyetine bağlı gelişen ağrılar, damarsal hastalıklara bağlı ağrılar ve karpal tünel sendromu (el bileğinde sinir sıkışması) kaynaklı ağrılar sık gözlenir.
Yaşlı diyaliz hastalarında, yaşlılığa bağlı ağrı ile ilgili sorunların daha sık rastlanması beklenen bir gelişmedir. 10 yıldan daha uzun hemodiyalize giren hastaların % 78’inde eklem ağrısı olduğu ve bunların çoğununda osteartrit kaynaklı olduğunu gösterilmiştir. Bir diğer sorun olan karpal tünel sendromu, 10 yılı aşkın hemodiyaliz programında bulunan hastaların yaklaşık yarısında ortaya çıkmaktadır .
Diyabetik hastalarda yaygın biçimde izlenen nöropatik ağrı dışında, ayak ve bacaklardaki beslenme bozukluğunun sonucu yapılan amputasyon da (parmak veya ayakların yaralardan dolayı kesilmesi) önemli ağrı nedenlerindendir.
Ağrı tedavisinde kullanılan ilaçlar, benzer olsa da dozları azaltılarak ve yakından izlenerek kullanılır. En sık nöropatik ağrı yakınması için ilaç kullanılmakta ise de ağrı kesici olarak morfin ve benzeri ağrı kesiciler oldukça yüksek oranda kullanılmaktadır. Hasta kullanacağı tüm ağrı kesicileri mutlaka diyaliz işlemini yapan/ izleyen doktoru ile paylaşmalı ve onun izin verdiği dozlarda kullanmalıdır. İzin verilen ağrı kesici ilaç dozlarına ragmen ağrı devam ediyorsa, Algoloji (Ağrı) biriminde uygulanan sinir blokları ve radyofrekans gibi ilaç dışı teknik tedavi yöntemleri kullanılabilir. Bu yöntemlerle ağrı olan yer ile beyin arasında giden ağrı uyarısı yolda kesintiye uğratılarak ağrı tedavisine büyük destek sağlanabilir.
